Cần Thơ: Làm rõ loài và nguồn gốc cây thủy tùng ghép – Bài học về bảo tồn và quản lý nguồn gen quý hiếm
Những ngày gần đây, thông tin xoay quanh việc ông Huỳnh Công Thống (cù lao Tân Lộc, TP. Cần Thơ) đã hơn 20 năm nghiên cứu, ghép và nhân giống thành công cây thủy tùng – một loài thực vật quý hiếm thuộc Nhóm IA trong Sách Đỏ Việt Nam – đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Trước sự việc này, các cơ quan chức năng thành phố Cần Thơ đã nhanh chóng vào cuộc để khảo sát, giám định loài và xác định nguồn gốc cây nhằm đảm bảo tính khoa học, pháp lý và phù hợp với định hướng bảo tồn đa dạng sinh học.
Kết quả khảo sát ban đầu tại vườn cây thủy tùng
Theo ông Ngô Chí Điện – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, qua kiểm tra thực tế tại vườn nhà ông Huỳnh Công Thống, cơ quan chức năng ghi nhận có tổng cộng 17 cá thể cây được gọi là thủy tùng. Trong đó, 1 cây đã trồng được khoảng 19 năm, có đường kính gốc lên tới 161cm, cao khoảng 12m; 16 cây còn lại được trồng khoảng 17 năm, đường kính gốc dao động từ 60–75cm, chiều cao từ 8–10m.
Về hình thái, các cá thể này có nhiều đặc điểm tương đồng với loài thủy tùng (Glyptostrobus pensilis (Staunt.) K. Koch) – loài thực vật rừng quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa ra kết luận chính xác, các cơ quan chuyên môn như Viện Sinh học và đơn vị giám định loài sẽ tiếp tục phối hợp nhằm xác định danh pháp khoa học cũng như nguồn gốc cây mẹ.
Đây là bước bắt buộc nhằm tránh nhầm lẫn giữa các loài có hình thái gần giống nhau, đồng thời đảm bảo tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ loài nguy cấp, quý, hiếm.
https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/09/chuoi-var-cay-mo-5.webp
Tâm huyết của người dân trong công tác bảo tồn
Ngành chức năng ghi nhận và đánh giá cao sự tâm huyết, bền bỉ của ông Huỳnh Công Thống trong việc nghiên cứu, gìn giữ và nhân giống các loài cây quý hiếm suốt nhiều năm qua. Việc một cá nhân chủ động tìm tòi, học hỏi và áp dụng các phương pháp nhân giống, ghép cây thể hiện tinh thần trách nhiệm với môi trường và phù hợp với chủ trương bảo tồn nguồn gen thực vật của ngành nông nghiệp.
Ở góc độ khoa học và thực tiễn, những nỗ lực như vậy cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong bảo tồn đa dạng sinh học, bên cạnh các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước. Những kiến thức, công nghệ về giống cây, bảo tồn và nhân giống hiện nay cũng đang được chia sẻ ngày càng nhiều trên các nền tảng chuyên ngành như https://vigen.vn/, giúp người làm nông nghiệp và nghiên cứu sinh học tiếp cận thông tin một cách bài bản và cập nhật.
Khía cạnh pháp lý cần được làm rõ
Tuy nhiên, từ góc độ quản lý nhà nước, ông Ngô Chí Điện nhấn mạnh rằng nếu cây được xác định đúng là thủy tùng – loài thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc Nhóm IA theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP – thì mọi hoạt động khai thác, mua bán, tặng cho vì mục đích thương mại đều bị nghiêm cấm, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo tồn hoặc chuyển giao phi thương mại và phải có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
Đáng chú ý, dù cây thủy tùng trong vườn nhà ông Thống được nhân giống bằng phương pháp ghép trên gốc cây khác (như cây bụt mọc), thì phần cây ghép vẫn được xác định là cá thể của loài nguy cấp, quý, hiếm. Vì vậy, việc mua bán hay trao đổi thương mại vẫn không được phép theo quy định pháp luật hiện hành.
Hướng đi hài hòa giữa bảo tồn và phát triển
Trong thời gian tới, Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương để làm việc cụ thể với ông Huỳnh Công Thống. Nội dung làm việc tập trung vào việc xác định nguồn gốc cây mẹ, quy trình nhân giống, cũng như hướng dẫn các thủ tục cần thiết nếu ông có nguyện vọng đăng ký cơ sở bảo tồn hoặc chuyển giao phục vụ nghiên cứu khoa học.
Việc này nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và lợi ích chung của cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để các cá nhân có tâm huyết tham gia bảo tồn nguồn gen quý hiếm một cách hợp pháp, bền vững.
Ý nghĩa của việc nhân giống loài quý hiếm
Dù hiện nay chưa có thống kê đầy đủ về số lượng cây thủy tùng được trồng trong vườn nhà dân, nhưng theo lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, việc người dân quan tâm trồng và nhân giống loài cây này – nếu thực hiện đúng quy định – có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực như: gia tăng số lượng cá thể ngoài tự nhiên, hình thành các quần thể “dự trữ gene”, giảm áp lực khai thác lên quần thể tự nhiên đang suy giảm.
Bên cạnh đó, hoạt động này còn góp phần phục hồi nguồn gene, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học và tạo tiền đề cho các chương trình nghiên cứu, phục hồi loài trong tương lai. Tương tự như việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp để rút ngắn thời gian ra trái, cho hiệu quả kinh tế cao – ví dụ như sự so sánh giữa dừa sáp và dừa thường được phân tích tại https://vigen.vn/khi-nao-nen-thu-hoach-chuoi-de-dat-nang-suat-cao-nhat/ – thì trong bảo tồn, việc hiểu rõ đặc tính loài và tuân thủ quy định pháp lý cũng đóng vai trò then chốt.
Khuyến nghị từ cơ quan quản lý
Lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ khuyến nghị, các cá nhân, tổ chức có mong muốn nghiên cứu, nhân giống hoặc bảo tồn loài nguy cấp, quý, hiếm cần chủ động tìm hiểu kỹ về pháp lý. Cụ thể, phải có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của cây mẹ, đăng ký cơ sở gây trồng hoặc bảo tồn nguồn gene theo quy định, chỉ thực hiện hoạt động vì mục đích nghiên cứu, bảo tồn, không thương mại hóa và tuân thủ đầy đủ các thủ tục xin phép khi vận chuyển, trưng bày hay chuyển giao.
Câu chuyện về cây thủy tùng ghép tại Cần Thơ không chỉ là vấn đề giám định loài, mà còn là lời nhắc nhở quan trọng về trách nhiệm chung trong việc bảo tồn nguồn tài nguyên sinh học quý giá của quốc gia – nơi mà khoa học, pháp luật và tâm huyết của người dân cần song hành để đạt được hiệu quả bền vững lâu dài.
Chuối Nuôi Cấy Mô – Giải Pháp Giống Sạch Bệnh, Năng Suất Cao Cho Nông Nghiệp Hiện Đại
Chuối từ lâu đã trở thành loại trái cây quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt nhờ vị ngon, giá rẻ và giá trị dinh dưỡng cao. Trước đây, bà con chủ yếu trồng chuối bằng chồi con, tuy nhiên cách làm này thường gặp nhiều hạn chế: cây giống ít, tuổi cây không đồng đều, dễ mang mầm bệnh, khó mở rộng quy mô lớn.Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ nuôi cấy mô, việc trồng chuối trở nên chủ động hơn, năng suất cao hơn và chất lượng đồng đều hơn, mở ra cơ hội sản xuất hàng hóa quy mô lớn và hướng đến xuất khẩu.
Bà con có thể tham khảo thêm các mô hình nuôi cấy mô uy tín tại: https://vigen.vn/
A. Đặc tính hình thái của Chuối Nuôi Cấy Mô
Giống chuối được nhân bằng phương pháp nuôi cấy mô (in vitro) có sự vượt trội rõ rệt so với cây chồi truyền thống:
1. Sức sống mạnh – đồng đều – sạch bệnh
Cây con cao 40 – 50 cm, có 4 – 6 lá phát triển đều.
Hoàn toàn không mang mầm bệnh, giúp nông dân yên tâm khi đầu tư trồng diện tích lớn.
Tính đồng nhất giúp thu hoạch cùng thời điểm, giảm công chăm sóc, thuận lợi tiêu thụ theo lô.
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
2. Năng suất và chất lượng vượt trội
Một số giống chuối cấy mô phổ biến hiện nay:
• Chuối Tây Cấy Mô
Cao trên 3m, sinh trưởng cực nhanh.
Mỗi buồng hơn 10 nải, trái lớn, vỏ mịn, thịt chắc và ngọt.
Thời gian trồng đến thu hoạch: 15 – 17 tháng.
• Chuối Tiêu Hồng Cấy Mô
Khả năng kháng bệnh cực kỳ tốt, cao khoảng 2,5m.
Buồng to, nải nhiều, trái đẹp, mùi thơm đặc trưng.
Phù hợp cho mô hình trồng hàng hóa và xuất khẩu.
• Chuối Tây Thái Lan Cấy Mô
Được ưa chuộng vì sinh trưởng nhanh – trái đẹp – năng suất cao.
So với chuối trồng bằng chồi, chuối cấy mô cho sản lượng ổn định, ít rủi ro bệnh hại, dễ canh tác theo mô hình trang trại.
B. Đặc điểm sinh lý – sinh thái của Chuối Cấy Mô
1. Tốc độ sinh trưởng nhanh
Cây chuối cấy mô phát triển khỏe, đặc biệt mạnh trong giai đoạn từ 2–6 tháng sau trồng.
2. Thích nghi nhiều loại đất
Trồng tốt ở đồi núi, đồng bằng, vườn nhà, đất phù sa, đất tơi xốp nhiều mùn.
Không trồng nơi ngập úng.
Độ pH thích hợp: 5 – 7.
Bà con có thể tham khảo thêm kỹ thuật chọn đất và trồng một số cây trồng khác tại: https://vigen.vn/dat-trong-dua-sap-tot/
3. Nhiệt độ
Tối ưu: 25 – 35°C.
Dưới 10°C cây phát triển chậm, trái nhỏ, phẩm chất kém.
Khí hậu nước ta – nhất là các tỉnh phía Nam – rất phù hợp phát triển chuối quanh năm.
4. Nhu cầu nước cao
Do cây chuối chứa lượng nước lớn:
Thân giả: 92,4%
Rễ: 96%
Lá: 82,6%
Quả: 96%
Do đó cần tưới đều, giữ ẩm nhưng không đọng nước.
5. Nhu cầu ánh sáng
Cần ánh sáng từ 2.000 lux trở lên.
Nếu thiếu sáng: lá vàng, cây yếu, trái nhỏ.
Không trồng quá dày, tránh gió mạnh làm rách lá, giảm quang hợp.
C. Thị trường Chuối Cấy Mô – Cơ hội mở rộng sản xuất
Nhờ tính đồng nhất, chất lượng cao và sạch bệnh, chuối nuôi cấy mô đang tạo nên sức hút lớn trên thị trường:
Nhiều doanh nghiệp trong nước đầu tư công nghệ nuôi cấy mô quy mô lớn.
Các đại lý thu mua chuối bắt đầu nhập thêm giống từ Trung Quốc, Philippines nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất tăng mạnh.
Nhiều vùng trồng chuyển mạnh sang sử dụng 100% giống cấy mô để đảm bảo hiệu quả kinh tế và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Chuối cấy mô hiện được xem là hướng đi bền vững cho nông nghiệp hiện đại, phù hợp với các mô hình trồng hàng hóa từ 1–50 ha hoặc lớn hơn.
Kết luận
Chuối nuôi cấy mô mang lại rất nhiều lợi ích cho bà con nông dân:✔ Giống sạch bệnh – sinh trưởng mạnh✔ Năng suất cao – thu hoạch đồng loạt✔ Phù hợp nhiều loại đất – dễ chăm sóc✔ Giá trị kinh tế vượt trội, hướng đến xuất khẩu
Với sự phát triển nhanh của công nghệ nông nghiệp, lựa chọn giống chuối nuôi cấy mô là một giải pháp thông minh và bền vững cho mô hình trồng chuối hiện nay.